MODULE 8
Beheer van Gevaarlijke Stoffen
Leer gevaarlijke chemische stoffen veilig te identificeren, hanteren, opslaan en afvoeren met behulp van GHS/CLP-normen.
8.1 Classificatie en Etikettering (GHS)
Gevaaridentificatie wordt uitgevoerd via het Globally Harmonized System (GHS). Etiketten moeten leesbaar zijn en onmiddellijk informatie geven over de aard van het risico.
| Categorie | Voorbeelden | Aard van het Gevaar |
|---|---|---|
| Milieugevaar | Pesticiden, gebruikte oliën | Verontreiniging van bodem en grondwater |
| Corrosief | Zuren (zoutzuur), basen (natronloog) | Vernietiging van levend weefsel en metalen |
| Schadelijk / Irriterend | Verdunde oplosmiddelen, vernissen | Allergische reacties en ontsteking |
| Giftig | Methanol, koolmonoxide | Ernstige systemische schade of dodelijke effecten |
| Ontvlambaar | Benzine, ethylalcohol | Hoog ontbrandingsvermogen |
| Oxiderend | Zuivere zuurstof, peroxiden | Versnelt brand hevig |
| Explosief | Dynamiet, bepaalde gassen onder druk | Plotselinge vrijkoming van energie |
8.2 Hiërarchie van Blootstellingsbeheersing
- Substitutie aan de Bron: Vervang de stof door een minder gevaarlijke of pas het proces aan om chemisch gebruik te elimineren.
- Technische en Collectieve Maatregelen: Installatie van lokale afzuigventilatie, algemene ventilatie of procesissolatie.
- PBM (Laatste Redmiddel): Gebruik van ademhalingsmaskers met specifieke filters, chemisch bestendige handschoenen en beschermende pakken, alleen als voorgaande maatregelen onvoldoende zijn.
8.3 Grenswaarden en Zintuiglijke Waarneming
- Grenswaarde voor Blootstelling (GWB): De maximale concentratie van een stof in de lucht waaraan een werknemer kan worden blootgesteld zonder schade te lijden.
- Geurdrempel: Het vermogen om een stof via de geur te detecteren.
Kritieke Waarschuwing: Veel dodelijke gassen, zoals Koolmonoxide (CO), zijn geurloos, kleurloos en smaakloos. Vertrouw nooit op geur — het gebruik van gekalibreerde gasdetectoren is verplicht.
8.4 Het Risico van Asbest
Asbest is een vezelig materiaal dat sterk kankerverwekkend is wanneer de deeltjes in de lucht komen.
- Wit Asbest (Chrysotiel): Matig/hoog risico.
- Bruin Asbest (Amosiet): Hoog risico.
- Blauw Asbest (Crocidoliet): Extreem risico.
Elke behandeling van materialen waarvan vermoed wordt dat ze asbest bevatten, moet worden uitgevoerd door gespecialiseerde bedrijven onder strikte decontaminatieprotocollen.
8.5 Zuurstofconcentraties in de Lucht
- 21%: Normale concentratie in de lucht.
- Onder 19%: Zuurstoftekort. Risico op verstikking, bewusteloosheid en overlijden.
- Boven 23%: Zuurstofverrijking. Extreem risico op brand en spontane ontbranding van materialen.
8.6 Industriële Gasflessen
- Opslag: Moeten altijd rechtop staan, vastgezet met kettingen en beschermd tegen direct zonlicht.
- Scheiding: Verplicht om ontvlambare gasflessen te scheiden van oxiderende gassen (zoals zuurstof) om reacties bij een lek te voorkomen.
- Kleurcodering: De schouder (bovenzijde) van de fles geeft het type gas aan dat het bevat volgens de geldende regelgeving.
8.7 Biologische Risico’s
Dit verwijst naar blootstelling aan micro-organismen zoals bactëriën, virussen en schimmels.
- Toegangswegen: Via de luchtwegen, spijsvertering (inslikken), huid (dermaal) of parenteraal (wonden/naaldprikken).
- Preventieve Maatregelen: Vaccinatieprogramma’s, rigoureuze persoonlijke hygiëne en gebruik van specifieke PBM.